Ngày 30/06/2026, Chính Phủ vừa mới ban hành Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của luật thương mại điện tử (“Nghị định 248”), trong đó, xác định ngày 12/12 hàng năm sẽ là Ngày thương mại điện tử quốc gia. Kế hoạch tổ chức hoạt động hưởng ứng Ngày Thương mại điện tử quốc gia được thực hiện thường xuyên, liên tục trong cả năm, đặc biệt tập trung vào tháng cuối năm và 3 tháng đầu năm xoay quanh các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, đào tạo, tập huấn về pháp luật thương mại điện tử, kỹ năng mua sắm trực tuyến và các hoạt động khác có liên quan.
Bên cạnh đó, Nghị định 248 còn có một số điểm đáng chú ý liên quan đến việc xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream; minh bạch trong chính sách giao dịch; tăng cường siết chặt việc quản lý đối với hoạt động livestream hay cơ chế giải quyết khiếu nại; các quy định nhằm tăng cường quản lý đối với nền tảng thương mại điện tử nước ngoài tại Việt Nam v.v.. Nội dung chi tiết cụ thể như sau:
- Cơ quan chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian có trách nhiệm thực hiện việc xác thực điện tử danh tính người bán và livestream kể từ ngày 01/01/2027
Nghị định 248 đã quy định và hướng dẫn cụ thể trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trung gian trong việc thực hiện xác thực điện tử danh tính người bán, có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động thương mại điện tử, hạn chế tình trạng giả mạo danh tính, kinh doanh không rõ nguồn gốc và nâng cao khả năng truy vết khi phát sinh vi phạm.
Theo đó, đối với người bán trong nước, nền tảng phải thực hiện xác thực thông tin định danh của cá nhân (bao gồm họ và tên, ngày tháng năm sinh và số định danh cá nhân) hoặc của tổ chức (bao gồm tên tổ chức, địa chỉ trụ sở chính, số định danh của tổ chức và thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật).
Đối với người bán nước ngoài, việc xác thực được thực hiện trên cơ sở thông tin về hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị tương đương còn hiệu lực ít nhất 06 tháng đối với cá nhân; đồng thời, đối với tổ chức nước ngoài, nền tảng phải xác thực thông tin về tên tổ chức, địa chỉ trụ sở chính, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ đăng ký theo giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc tài liệu tương đương, cùng thông tin định danh của người đại diện theo pháp luật.
Bên cạnh đó, đối với các nền tảng có cung cấp tính năng livestream bán hàng, Nghị định 248 yêu cầu nền tảng phải công khai quy chế hoạt động livestream, trong đó quy định rõ đối tượng, quy trình và hướng dẫn người livestream thực hiện định danh xác thực điện tử trước khi tham gia hoạt động bán hàng. Quy định này cho thấy cơ quan quản lý đang mở rộng yêu cầu xác thực không chỉ đối với người bán mà còn đối với các chủ thể trực tiếp thực hiện hoạt động livestream, qua đó tăng cường trách nhiệm giải trình và kiểm soát hiệu quả hơn các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử.
- Minh bạch hoá các chính sách trong hoạt động giao dịch của nền tảng thương mại điện tử
So với Nghị định 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử ngày 16 tháng 05 năm 2013 (“Nghị định 52”), Nghị định 248 ban hành các quy định mới, đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử phải công khai đầy đủ và rõ ràng các chính sách giao dịch cơ bản nhằm tăng cường tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo điều kiện để người dùng đưa ra quyết định giao dịch trên cơ sở đầy đủ thông tin.
Theo đó, đối với chính sách về giá, tại Nghị định 52, nếu có thông tin về giá hàng hoá và dịch vụ thì nền tảng mới cần công khai các chi phí liên quan. Tuy nhiên tại Nghị định 248, nền tảng bắt buộc phải thể hiện rõ giá đã bao gồm hay chưa bao gồm những chi phí liên quan đến việc mua hàng hoá hoặc dịch vụ như thuế, giá vận chuyển và các chi phí phát sinh khác. Ngoài ra, trong trường hợp nền tảng thương mại điện tử tính giá các loại dịch vụ như dịch vụ mở, duy trì tài khoản, xử lý đơn hàng dành cho người bán, thì chính sách phải phải bao gồm thông tin chi tiết về biểu giá, cách thức tính từng loại giá dịch vụ và thời điểm áp dụng. Nếu có những thay đổi về chi phí sử dụng dịch vụ dành cho người bán, thì thông tin phải được công khai trên nền tảng ít nhất 20 ngày trước thời điểm áp dụng.
Đối với chính sách thanh toán, nền tảng phải công khai các phương thức thanh toán áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ cùng thông tin giải thích rõ ràng, chính xác để người mua lựa chọn hình thức phù hợp; phương thức hoàn tiền trong trường hợp đổi trả hàng hóa hoặc chấm dứt dịch vụ. Nghị định 248 có những quy định mới liên quan đến trường hợp triển khai chương trình tích điểm, hoàn điểm hoặc các ưu đãi có giá trị quy đổi, nền tảng phải công bố cơ chế hình thành, sử dụng điểm, phạm vi áp dụng, điều kiện, tỷ lệ và giới hạn quy đổi cũng như trách nhiệm của các bên; đồng thời, điểm thưởng không được sử dụng để quy đổi thành tiền mặt.
Đối với chính sách ưu tiên hiển thị, đây là quy định hoàn toàn mới tại Nghị định 248 mà không được quy định tại Nghị định 52. Các nền tảng sử dụng thuật toán hoặc các biện pháp nhằm ưu tiên hoặc hạn chế việc hiển thị hàng hóa, dịch vụ phải công khai các tiêu chí chính được áp dụng. Các tiêu chí này bao gồm mức độ phù hợp với từ khóa tìm kiếm, việc trả phí để ưu tiên hiển thị, lịch sử tìm kiếm và giao dịch của người mua, đánh giá và phản hồi của khách hàng, số lượng đơn hàng thành công, các yếu tố về địa phương, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ của người sử dụng, phương thức giao hàng, phương thức thanh toán và các tiêu chí chính khác (nếu có).
Đối với chính sách giao hàng, Nghị định 52 quy đinh phải công khai những thông tin liên quan đến phương thức giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ, thời hạn ước tính cho việc giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ, các giới hạn về mặt địa lý cho việc giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ (nếu có). Tại Nghị định 248, tiếp tục kế thừa đồng thời sửa đổi bổ sung để phù hợp với tình hình thực tế hiện nay. Ngoài ra, Nghị định 248 còn quy đinh thêm về trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ logistics trong việc cập nhật thông tin đơn hàng trong quá trình vận chuyển và chính sách kiểm hàng (nếu áp dụng).
Đối với chính sách đổi trả hàng và hoàn tiền, so với Nghị định 52, Nghị định 248 đã quy định chi tiết hơn những vấn đề liên quan đến việc công khai các điều kiện áp dụng đổi trả và hoàn tiền, thời hạn tiếp nhận yêu cầu, quy trình xử lý, phương thức thực hiện việc đổi trả hoặc hoàn tiền, đồng thời xác định rõ trách nhiệm và chi phí mà mỗi bên phải chịu trong quá trình thực hiện. Việc minh bạch các chính sách này góp phần nâng cao trách nhiệm của nền tảng trong hoạt động cung cấp dịch vụ và giảm thiểu các tranh chấp phát sinh trong giao dịch thương mại điện tử.
- Tăng cường việc siết chặt việc quản lý đối với hoạt động livestream bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử
Lần đầu tiên, Nghị định 248 quy định cụ thể về quy chế hoạt động livestream bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử, qua đó thiết lập khuôn khổ pháp lý rõ ràng đối với hình thức kinh doanh đang phát triển mạnh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro về gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật và xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng.
Theo quy định mới, các nền tảng thương mại điện tử có cung cấp tính năng livestream bán hàng phải xây dựng và công khai quy chế hoạt động livestream, trong đó quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia; điều kiện, quy trình mở tài khoản của người bán và người livestream; cũng như quy trình định danh, xác thực điện tử đối với người thực hiện livestream nhằm tăng cường khả năng xác minh danh tính và truy vết khi phát sinh vi phạm.
Bên cạnh đó, Nghị định yêu cầu nền tảng phải quy định cụ thể các trường hợp bị dừng phát trực tuyến, gỡ bỏ nội dung hoặc đường dẫn liên kết vi phạm, qua đó tạo cơ sở để nền tảng chủ động kiểm soát và xử lý các nội dung không tuân thủ quy định pháp luật.
Đáng chú ý, các nền tảng còn phải cung cấp công cụ và hướng dẫn để người livestream hiển thị cảnh báo đối với hàng hóa, dịch vụ có nguy cơ gây mất an toàn hoặc ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng theo quy định của pháp luật. Đồng thời, nền tảng phải thiết lập cơ chế tiếp nhận và giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại của người xem trong và sau quá trình livestream, bảo đảm việc xử lý khiếu nại được thực hiện kịp thời và minh bạch.
Những quy định này cho thấy xu hướng tăng cường trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử không chỉ với vai trò trung gian cung cấp dịch vụ mà còn trong việc kiểm soát hoạt động livestream bán hàng, góp phần nâng cao tính minh bạch của môi trường thương mại điện tử và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
- Chuẩn hoá quy trình tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại
Nghị định 248 đã cụ thể hóa hơn trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong việc thiết lập và vận hành cơ chế tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu và khiếu nại, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả xử lý tranh chấp trên môi trường thương mại điện tử.
Theo đó, nền tảng phải công khai quy trình tiếp nhận và xử lý khiếu nại, bao gồm tối thiểu các phương thức tiếp nhận (trong đó có ít nhất một kênh trực tuyến), trình tự xử lý, thời hạn phản hồi và giải quyết, cũng như các công cụ hỗ trợ người dùng trong quá trình xử lý khiếu nại.
Đồng thời, hệ thống giải quyết khiếu nại trực tuyến phải cho phép người sử dụng gửi phản ánh kèm tài liệu, theo dõi tiến độ xử lý và được giải quyết theo đúng quy trình đã công bố. Trường hợp nền tảng áp dụng cơ chế tự động để xử lý khiếu nại, cơ chế này phải được kiểm soát, rà soát định kỳ và phải chuyển sang con người xem xét, quyết định nếu người sử dụng không đồng ý với kết quả xử lý tự động.
- Nền tảng thương mại điện tử nước ngoài phải ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng để được vận hành tại Việt Nam
Nghị định 248 đã quy định chi tiết về các quản lý và vận hành nền tảng thương mại điện tử nước ngoài tại Việt Nam nhằm để xác định chính xác nghĩa vụ pháp lý của từng nền tảng khi thực hiện hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam.
Đối với những nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến (chưa thành lập pháp nhân tại Việt Nam) phải thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam với mục đích sử dụng để thanh toán các nghĩa vụ pháp lý của chủ quản. Khoản tiền ký quỹ sẽ được phong tỏa trong suốt thời gian hoạt động của nền tảng.
Chủ quản nền tảng được rút tiền ký quỹ khi có xác nhận của Bộ Công Thương về một trong các trường hợp sau đây:
- Chủ quản nền tảng đã thực hiện ký quỹ một khoản tiền ít nhất 20 tỷ đồng tại một ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam khác;
- Chủ quản nền tảng bị từ chối hồ sơ đăng ký nền tảng thương mại điện tử;
- Chủ quản nền tảng đã chấm dứt đăng ký và đã hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, việc trích tiền ký quỹ sẽ được thực hiện trong trường hợp nền tảng chấm dứt đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ, hoặc đang vận hành nhưng không tự nguyện chấp hành bản án/quyết định xử phạt sau khi hết thời hạn. Trong trường hợp tiền ký quỹ bị trích dẫn đến số dư dưới mức tối thiểu 20 tỷ đồng, chủ quản phải nộp bổ sung trong vòng 30 ngày kể từ ngày bị trích. Nếu quá thời hạn không nộp, Bộ Công Thương sẽ chấm dứt đăng ký hoạt động của nền tảng.
Ngoài ra, đối với nền tảng thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài phải đăng ký với Bộ Công Thương khi đáp ứng một trong các trường hợp sau: nền tảng có cơ chế chọn ngôn ngữ tiếng Việt hoặc có sử dụng tên miền Việt Nam “.vn” (phải được xác nhận đăng ký trước khi vận hành nền tảng tại Việt Nam) hoặc nền tảng đạt từ 100.000 lượt giao dịch với người mua tại Việt Nam trở lên trong 01 năm kể từ ngày 01 tháng 01 năm dương lịch (phải đăng ký trong vòng 60 ngày kể từ thời điểm đạt ngưỡng).
Trong vòng 20 ngày làm việc kể từ khi có sự thay đổi thông tin quan trọng (tên nền tảng, đại diện pháp lý, điều kiện giao dịch,...), chủ quản nền tảng phải làm thủ tục sửa đổi, bổ sung hồ sơ.
Nghị định 248 có hiệu từ ngày 01 tháng 07 năm 2026, trừ trường hợp chủ quản nền tảng thương mại điện tử thực hiện việc xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.
Đối với các nền tảng thương mại điện tử (website, ứng dụng) đã được xác nhận thông báo hoặc đăng ký hoạt động trước ngày 01 tháng 7 năm 2026 được tiếp tục hoạt động theo nội dung đã xác nhận đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2027. Trong thời gian này, chủ quản nền tảng thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung hồ sơ đã xác nhận theo quy định tại Nghị định này.
Bình luận: