Ngày 13/11/2026, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (“Luật Sửa Đổi”). Nhìn chung, Luật Sửa Đổi điều chỉnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương đối với một số thủ tục, giấy tờ; cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh cho các doanh nghiệp; đồng thời, luật hóa và sửa đổi, bổ sung nhiều quy định nhằm đảm bảo tránh chồng chéo với các quy định pháp luật khác.
Dưới đây là một số điểm mới đáng chú ý của Luật sửa đổi đối với Luật Thương mại 2005 được ATA cập nhật như sau
I. Sửa đổi Luật Thương mại 2005: bỏ quy định về giới hạn phạt vi phạm 8% để thống nhất áp dụng theo Bộ luật Dân sự.
1. Bãi bỏ các nội dung trùng lặp về hợp đồng và giải quyết tranh chấp
Nhiều quy định của Luật Thương mại 2005 về hợp đồng mua bán hàng hóa và giải quyết tranh chấp đang có nội dung trùng lặp, tương đồng về bản chất pháp lý với các quy định chung về hợp đồng trong Bộ luật Dân sự 2015 (“Bộ Luật Dân Sự 2015”) và pháp luật tố tụng. Do đó, Luật Sửa Đổi bãi bỏ nhiều quy định về hình thức, quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ và giải quyết tranh chấp thương mại. Các vấn đề liên quan sẽ được điều chỉnh bởi Bộ Luật Dân sự 2015 và pháp luật tố tụng tương ứng.
Ngoài ra, Luật Sửa Đổi cũng đã bãi bỏ các quy định về về đấu giá hàng hoá tại Chương VI Mục 2 nhằm tránh chồng chéo với quy định tại Luật Đấu giá tài sản 2016.
2. Bãi bỏ quy định về chế tài thương mại
Các quy định về buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm, buộc bồi thường thiệt hại, tạm ngừng thực hiện hợp đồng, đình chỉ thực hiện hợp đồng, hủy bỏ hợp đồng đã được Luật Sửa Đổi bãi bỏ. Theo đó, việc xử lý vi phạm hợp đồng sẽ áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự và thỏa thuận hợp pháp của các bên.
Đáng lưu ý là, trước đây, Luật Thương mại giới hạn mức phạt vi phạm ở mức 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm, trong khi Bộ luật Dân sự cho phép các bên thỏa thuận mức phạt. Việc bãi bỏ quy định này nhằm hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa hai luật, đồng thời, góp phần bảo đảm nguyên tắc tự do thỏa thuận của các bên trong quan hệ hợp đồng.
3. Bãi bỏ quy định về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện
Các quy định tại Luật Thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện được bãi bỏ để tránh chồng chéo, đảm bảo sự thống nhất với khung pháp lý về ngành, nghề đầu tư kinh doanh theo Luật Đầu tư 2025. Doanh nghiệp cần tra cứu danh mục và điều kiện kinh doanh theo pháp luật đầu tư và pháp luật chuyên ngành có liên quan.
4. Bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại và tiêu chuẩn giám định viên
Theo Luật Đầu tư 2025, dịch vụ giám định thương mại đã được loại bỏ khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan tại Luật Thương mại, cụ thể là quy định về thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định thương mại và điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại, được xem là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật. Theo đó, Luật Sửa Đổi đã bỏ các quy định về việc Doanh nghiệp không phải đáp ứng điều kiện kinh doanh hoặc xin giấy phép riêng theo cơ chế trước đây; đồng thời cũng bãi bỏ các quy định về tiêu chuẩn giám định viên.
Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về hoạt động giám định, xây dựng quy trình giám định và lưu trữ hồ sơ. Hồ sơ điện tử phải bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng truy cập và truy xuất khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
5. Làm rõ trách nhiệm của thương nhân đối với chứng thư giám định
Luật Sửa Đổi quy định Chứng thư giám định có thể được lập dưới dạng văn bản giấy hoặc thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
Theo đó, chứng thư giám định dưới dạng văn bản giấy phải đáp ứng các yêu cầu:
(i) Có chữ ký và họ tên của người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp pháp của thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; chữ ký, họ tên của giám định viên;
(ii) Được đóng dấu giao dịch của thương nhân hoặc dấu nghiệp vụ do thương nhân ban hành.Trước khi sử dụng dấu nghiệp vụ hoặc con dấu giao dịch của thương nhân cho mục đích giám định thương mại, thương nhân phải công bố công khai mẫu dấu tại trụ sở chính hoặc trên trang thông tin điện tử của mình (nếu có). Khi thay đổi mẫu dấu, thương nhân phải thực hiện công bố trước khi đưa mẫu dấu mới vào sử dụng. Con dấu được quản lý, sử dụng theo quy định nội bộ của thương nhân.
Chứng thư giám định dưới dạng thông điệp dữ liệu phải được ký số theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.
Đồng thời, Luật Sửa Đổi quy định thương nhân chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, tính xác thực của chứng thư giám định.
Trường hợp thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định nước ngoài được thuê thực hiện giám định mà chưa được kinh doanh tại Việt Nam thì thương nhân đó được ủy quyền cho thương nhân kinh doanh dịch vụ giám định hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam thực hiện dịch vụ giám định nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về kết quả giám định.
6. Phân quyền quản lý đối với một số thủ tục trong lĩnh vực xúc tiến thương mại
Về thẩm quyền quy định cụ thể hạn mức tối đa về giá trị của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại và mức giảm giá tối đa đối với hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại, Chính phủ phân quyền cho Bộ trưởng Bộ Công thương thực hiện căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu thuận lợi hóa thương mại trong từng thời kỳ, phù hợp với chính sách của Nhà nước về cạnh tranh.
Về thẩm quyền xét duyệt đối với thủ tục đăng ký tổ chức cho thương nhân khác tham gia hội chợ, triển lãm thương mại ở nước ngoài, Luật Sửa Đổi đã phân quyền từ Bộ Công thương cho UBND cấp tỉnh quyết định.
7. Cắt giảm thủ tục chấp thuận cho hàng hóa, dịch vụ thuộc diện cấm xuất khẩu được tham gia hội chợ, triển lãm thương mại
Luật Sửa Đổi bãi bỏ thủ tục xin Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho hàng hóa thuộc diện cấm xuất khẩu tham gia hội chợ, triển lãm ở nước ngoài và thủ tục chấp thuận việc bán, tặng hàng hóa này tại nước ngoài. Việc xuất khẩu, tạm xuất, tái nhập và tiêu thụ hàng hóa vẫn phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương và quy định liên quan.
Bình luận: