Ngày 30/6/2026, Ngân hàng nhà nước Việt Nam đã ban hành thông tư 34/2026/TT-NHNN (“Thông tư 34”) quy định hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, thay thế cho Thông tư 12/2016/TT-NHNN (“Thông tư 12”).
Thông tư 34 được ban hành trong bối cảnh khung pháp lý về đầu tư ra nước ngoài đã được điều chỉnh theo Nghị định 103/2026/NĐ-CP (“Nghị định 103”) quy định về đầu tư ra nước ngoài, đồng thời, thiết lập lại cơ chế quản lý dòng tiền, tài khoản đầu tư và thủ tục đăng ký giao dịch ngoại hối phù hợp với cơ chế quản lý mới.
Dưới đây, ATA sẽ cập nhật một số thay đổi đáng chú ý để các nhà đầu tư lưu ý triển khai trong quá trình thực hiện đầu tư ra nước ngoài.
1. Mở rộng cơ chế sử dụng đồng Việt Nam trong giai đoạn chuyển tiền trước đầu tư
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư 34 là việc mở rộng phạm vi sử dụng đồng Việt Nam để chuyển tiền ra nước ngoài trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Trước đây, theo Thông tư 12, cơ chế chuyển tiền trước đầu tư được thực hiện thông qua tài khoản ngoại tệ trước đầu tư. Nhà đầu tư chỉ được thực hiện các giao dịch thu, chi liên quan đến hoạt động này thông qua tài khoản ngoại tệ này. Tuy nhiên, Thông tư 34 đã thay đổi cách tiếp cận và cho phép nhà đầu tư sử dụng cả ngoại tệ và đồng Việt Nam. Tuy nhiên, việc chuyển tiền ra nước ngoài bằng đồng Việt Nam sẽ được áp dụng trong trường hợp chuyển tiền trước đầu tư sang quốc gia, vùng lãnh thổ tiếp nhận đầu tư mà Việt Nam và quốc gia, vùng lãnh thổ đó có ký kết thỏa thuận, hiệp định song phương, đa phương quy định về việc cho phép sử dụng đồng Việt Nam trong các giao dịch thanh toán, chuyển tiền.
Theo đó, nhà đầu tư có thể mở tài khoản trước đầu tư bằng đồng Việt Nam và/hoặc ngoại tệ tại cùng một ngân hàng được phép. Nếu mở tài khoản trước đầu tư bằng ngoại tệ, nhà đầu tư được mở một tài khoản tương ứng với từng loại ngoại tệ tại cùng một ngân hàng được phép. Đối với dự án có nhiều nhà đầu tư, mỗi nhà đầu tư phải mở tài khoản trước đầu tư riêng biệt tại cùng một ngân hàng được phép.
2. Bổ sung cơ chế xử lý tài khoản trước đầu tư khi dự án không được cấp phép hoặc không được triển khai
Thông tư 34 lần đầu quy định xử lý đối với trường hợp dự án đầu tư ra nước ngoài không được hình thành hoặc không được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam hoặc nước tiếp nhận đầu tư chấp thuận. Theo đó, trong thời hạn 60 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản từ chối cấp phép của cơ quan có thẩm quyền của nước tiếp nhận đầu tư hoặc của Việt Nam, nhà đầu tư chuyển về Việt Nam số tiền đã chuyển ra nước ngoài trước đầu tư chưa sử dụng hết (nếu có) hoặc được bên nước ngoài hoàn lại các khoản chi phí cho hoạt động hình thành dự án đầu tư ở nước ngoài thông qua tài khoản trước đầu tư. Nhà đầu tư phải đóng tài khoản trước đầu tư đã mở sau khi chuyển hết số dư trên tài khoản sang tài khoản thanh toán của nhà đầu tư.
Đây là quy định mới so với Thông tư 12, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý dòng tiền trước đầu tư, bảo đảm việc thu hồi và quản lý nguồn vốn đã chuyển ra nước ngoài trong trường hợp dự án không được tiếp tục triển khai, đồng thời xác lập rõ trách nhiệm của nhà đầu tư trong việc tất toán và chấm dứt sử dụng tài khoản trước đầu tư.
3. Những quy định mới về đăng ký lần đầu/đăng ký thay đổi ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài
3.1. Phân định rõ thẩm quyền giữa Ngân hàng Nhà nước (“NHNN”) và NHNN Khu vực trong xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu:
Thông tư 34 đã sửa đổi và làm rõ thẩm quyền xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, cụ thể:
- NHNN:
- Dự án của nhà đầu tư là tổ chức tín dụng;
- Dự án đầu tư ra nước ngoài gắn với quốc phòng, an ninh triển khai theo thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ các nước;
- Dự án đầu tư ra nước ngoài của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước thuộc danh mục các tập đoàn, tổng công ty nhà nước;
- Dự án đầu tư ra nước ngoài không thuộc diện báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận.
- NHNN khu vực nơi nhà đầu tư là tổ chức có trụ sở chính hoặc cá nhân đăng ký thường trú:
- Dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài;
- Dự án đầu tư ra nước ngoài có mức vốn đầu tư ra nước ngoài nhỏ hơn 7 tỷ đồng và không thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 41 Luật Đầu tư;
3.2. Văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối sẽ hết hiệu lực sau 24 tháng nếu nhà đầu tư chưa chuyển vốn ra nước ngoài:
Nếu nhà đầu tư chưa chuyển vốn trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày tiến độ chuyển vốn được xác nhận và cũng không đăng ký thay đổi tiến độ, văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối sẽ đương nhiên hết hiệu lực.
Nếu chưa có nhu cầu vốn, nhà đầu tư có thể thay đổi thời hạn chuyển vốn và phải thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày xác nhận.
Điều này sẽ giúp tăng cường trách nhiệm của nhà đầu tư và hạn chế tình trạng chậm triển khai các dự án đầu tư.
3.3. Mở rộng các trường hợp cần đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối
Tại Thông tư 34, một số trường hợp cần đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối được bổ sung thêm mới so với Thông tư 12 trước đây, cụ thể các trường hợp mới được quy định tại Điều 16 như sau:
- Thay đổi tăng số tiền dự kiến chuyển ra nước ngoài trong kỳ dẫn đến tổng số tiền lũy kế đã chuyển ra nước ngoài và số tiền dự kiến chuyển ra nước ngoài trong kỳ vượt quá hạn mức chuyển vốn đầu tư bằng tiền lũy kế theo tiến độ đã được xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối tính đến thời điểm thực hiện giao dịch chuyển tiền trong kỳ.
- Thay đổi do phát sinh số vốn đầu tư ra nước ngoài bằng tiền sau kỳ chuyển vốn cuối cùng trong tiến độ chuyển vốn đầu tư ra nước ngoài bằng tiền quy định tại văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối gần nhất.
- Thay đổi số vốn đầu tư bằng tiền được phép chuyển ra nước ngoài do sử dụng lợi nhuận của dự án đầu tư ở nước ngoài để tiếp tục góp vốn đầu tư cho chính dự án đó theo quy định tại khoản 1 Điều 25 Thông tư.
- Thay đổi từ dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài thành dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư.
- Thay đổi từ dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài thành dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo quy định của pháp luật về đầu tư.
3.4. Bổ sung thêm các trường hợp chỉ cần thông báo thay đổi giao dịch ngoại hối
Bên cạnh các trường hợp thay đổi phải đăng ký, quy định mới bổ sung thêm các trường hợp chỉ cần thực hiện thông báo thay vì thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối. Thông tư 34 bổ sung mới các trường hợp cần phải thông báo đến cơ quan có thẩm quyền được bổ sung như sau:
- Giảm vốn đầu tư ra nước ngoài bằng tiền của nhà đầu tư.
- Thay đổi tên nhà đầu tư thực hiện dự án.
- Thay đổi về số tài khoản vốn đầu tư do ngân hàng được phép nơi nhà đầu tư mở tài khoản vốn đầu tư thực hiện tái cơ cấu, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi hệ thống hoặc thay đổi tài khoản vốn đầu tư cùng loại ngoại tệ của cùng một dự án đầu tư ra nước ngoài tại 01 ngân hàng được phép.
- Các trường hợp: chuyển nhượng toàn bộ dự án đầu tư ra nước ngoài cho nhà đầu tư trong nước; chấm dứt hoạt động của dự án đầu tư ra nước ngoài theo quy định tại khoản 1 Điều 28; nhà đầu tư không chuyển lợi nhuận và các khoản thu hợp pháp khác về Việt Nam và nhà đầu tư sử dụng lợi nhuận thu được từ dự án đầu tư ở nước ngoài để tăng vốn đầu tư cho chính dự án đó.
- Trường hợp thay đổi do dùng cổ phần, phần vốn góp, lợi nhuận của tổ chức kinh tế ở nước ngoài của dự án đầu tư đã được xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối để thanh toán, hoán đổi theo quy định.
4. Bổ sung quy định về sử dụng lợi nhuận ở nước ngoài
So với quy định chung về việc sử dụng lợi nhuận để tái đầu tư tại Thông tư 12 trước đây, Thông tư 34 đã làm rõ một số trường hợp về việc sử dụng lợi nhuận ở nước ngoài như sau:
- Sử dụng lợi nhuận để tiếp tục góp vốn đầu tư cho chính dự án đó trong trường hợp chưa góp đủ vốn theo đăng ký. Theo đó, nhà đầu tư phải thực hiện đăng ký thay đổi giao dịch ngoại hối trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài điều chỉnh (đối với dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài) hoặc trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày hoàn thành việc cập nhật thông tin thay đổi về dự án đầu tư trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư (đối với dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài).
- Dùng lợi nhuận để tăng vốn đầu tư cho chính dự án: nhà đầu tư không thực hiện thủ tục đăng ký mà chỉ cần thông báo thay đổi giao dịch ngoại hối trong 15 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài điều chỉnh hoặc 15 ngày kể từ ngày hoàn thành cập nhật thông tin thay đổi đối với dự án không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đầu tư.
- Dùng lợi nhuận để thực hiện một dự án mới ở nước ngoài: nhà đầu tư phải đăng ký giao dịch ngoại hối lần đầu cho dự án mới.
- Sử dụng lợi nhuận được chia từ tổ chức kinh tế ở nước ngoài để hoán đổi nghĩa vụ phát sinh tại nước ngoài với đối tác có hoạt động tại Việt Nam: nhà đầu tư phải thông báo bằng văn bản kèm tài liệu chứng minh nội dung thay đổi trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ khi được cơ quan có thẩm quyền cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.
5. Các trường hợp chuyển tiếp đối với các dự án đang thực hiện
Dự án đã được cấp GCN đăng ký đầu tư ra nước ngoài và văn bản xác nhận đăng ký giao dịch ngoại hối trước ngày 31/7/2026, nhà đầu tư được tiếp tục thực hiện theo nội dung đã được xác nhận. Tuy nhiên, nếu phát sinh thay đổi so với nội dung đã được xác nhận, nhà đầu tư phải thực hiện theo Thông tư 34.
Hồ sơ đăng ký lần đầu hoặc đăng ký thay đổi đã được NHNN Khu vực tiếp nhận trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng chưa được giải quyết thì sẽ tiếp tục được xử lý theo thẩm quyền của NHNN Khu vực theo Thông tư 34.
Việc bổ sung các trường hợp chi tiết theo quy định đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho, nhằm tạo điều kiện cho các dự án hoạt động có thể tiến hành linh hoạt hơn và hiệu quả sử dụng vốn. Nhờ cơ chế này, nhà đầu tư có thể tiết kiệm đáng kể về mặt thời gian, đồng thời vẫn đảm bảo tính tuân thủ dưới sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước.
Thông tư 34/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 31 tháng 7 năm 2026.
Bình luận: